Slaving in a Dutch prison for Max Havelaar Fair Trade


Last year they made me spent twelve days in prison because of fines I was not able to pay.

In prison, ‘labor’ is compulsory. When you refuse, you get locked up in your cell fo 23 hours a day, and take air one hour a day in a kind of cage – seeing nobody except the guards.

During the intake you get when entering prison, you’re not informed about this “labor” thing, but after 4 days in prison, suddenly there appears a blue laminated card next to your cell door with the word “labor” on it.
Although I detested the idea of working for the justice department, I decided to go, since I wanted to see what is going on in the prison sweatshop.

‘Textile is our thing’
‘Labor’ for women basically means ‘textiles’: sitting behind the sewing machine, stitching things together. During the time I spent there: laundry bags, pillowcases and aprons.
If you have good reasons not to sew, you have to go to ‘production’. Put things in other things, folding boxes… drudgery normally done by machines.
The ‘pay’: 76 cents per hour. Four hours a day, five days a week.

Pillowcases for Max Havelaar
On your first day at labor, you need to fill in a form about your previous work experiences. Not that they read it, they probably scan it only in hope you have experience with sewing machines. Since I had not, I was ordered to check already sewn pillowcases by fellow inmates. Perplexed, I saw the label:

Max Havelaar Fair Trade.

I thought: “Maybe you pay the cotton farmers abroad a more decent salary Max, but you compensate this by paying us almost nothing!”

This I had not expected from Max Havelaar, who proudly announces on its website:
“Products bearing the Max Havelaar label are produced and traded under fair conditions.”
And: “Fair trade’: Empowering people who have few opportunities in life.”
And: “The identity of the Max Havelaar label is mainly associated with social justice. The observance of human rights and labor standards, according to the Charter and Conventions of the United Nations, are the starting point.”

Empowerment of people who have few opportunities in life? Observance of human rights and labor standards? Eh …. in a prison? Come on!

Work Bosses
The bosses in the “labor room” at the prison in Breda demand a submissive attitude. Their word is law. In case of contradiction they immediately threat you with ‘report’. During the days I was there, one woman actually got a ‘report: three days solitary confinement.
While in the sweat shop, you could hear bosses shouting: “Ladies, work on!” Their voices were louder than the constantly blaring  Radio 10 Gold. Neon tubes made my eyes burn and my head ache.

Work in prison
In the prison of Breda, women are there for a maximum of half a year. Most of the women could not, like myself, pay fines, or were not able to do their community service. The majority of them HAD a job, but it is very difficult to find new employment outside with the predicate ‘ex-prisoner’ on your status.. Working in prison has nothing to do with “increasing job opportunities in the outside world” – on the contrary. The work women in Breda are ‘trained’ for, sewing and production work, pay peanuts, provided such work is still there in the outside Western world, and not since long moved to low-wage countries.

Work in prison pays 76 euro cent per hour – 15,20 euros per week.

The merits of one day work go to the rental of a TV – three euros a week, payable to the firm Bart Strijbosch, that has a monopoly on the TV rental in Judicial Netherlands. A packet of tobacco takes one and a half day of work.

Prisoners working is ideal for companies
Prisoners ‘live’ in the same building as their work place. After work, they are locked up in their cells. Guards ensure that prisoners are never late at work. Workers never can’t take days off, they have to keep on working till they are hundred years old, and when they call in sick but the nurse doesn’t agree, they’ll get punished. Their payment is a fucking joke. The dream of every company.

Max Havelaar, count your profit! Thanks to us you can still produce your stuff at a ‘decent price’. Hand made and packed by Dutch female slaves in prison.

Doing time for fines – punishing the poor in Holland

The poor are more heavily penalized than the rich: an example out of practice.

Last year I was locked up three days in a police cell because of an unpaid 150 euro fine.
Judges sentence people to a fine because, as they say, it is the lightest possible punishment. Community service is seen as heavier, and a prison sentence – “Only if you have committed a severe crime.

Prison, only for severe criminals? Well … that depends on your income. Because, there are people who cannot pay their fines. Really? Really. And who cannot pull his wallet, ends up in a cell.

The following scenario can then come to play:
All of a sudden, around dinnertime, the police rings your at door – loud and persisting. When you open the door, they attack you with the words: “Pay or come with us!” Let’s suppose you can’t pay….
You get a few minutes to arrange someone who can take care of your children and your pets. You turn off the gas, grab some clean underwear and in no time you’ll find yourself an arrestee in a police station.

After a search they lock you up in a holding cell – a wooden bench, no toilet. Then nothing happens. You wait, and wait. An experienced prisoner knows, usually after an hour or so, how to persuade a warden to bring you to a “real” cell. An inexperienced arrestee can wait easily six hours in such a holding cell.

But sooner or later there you are in a police cell, measuring two by two meters. In my case: no window, no radio, television or clock. The toilet, no self service – only to be flushed by staff. Your place to stay for the next few days: a concrete box with artificial light.

You ‘supervisor’ checks if the walls of the cell are already scratched by your predecessors – everything you would want to add to the scratches yourself is damage, and you will have to pay for it. Literary.

You’ll find typed ‘house rules’. You can read that you’re not given the opportunity to make a phone call, unless to your lawyer. You will periodically get something to eat and drink and 2 times a day you can take a smoke outside – if it suits the guards. Who insults or physically touches personnel, will be reported to the police. (Must be easy since you are already at a police station). If you behave properly, you will be offered something to read.

I had brought my own books, so those three days inside I spent reading, thinking and waiting.

The nights were a bit difficult. There is always a lot of noise during the nights, made by angry or ill prisoners. The first night the artificial light was somewhat dimmed, but it was still very bright. The next night the neon tube went out, but regularly staff put on the light at full strength, to make sure you’re still alive. Willfully inflicted sleep deprivation, supposedly for your own safety.

And then you’ll get sometimes belittled, some personnel is eager for a confrontation, the rude guys dominate. But hey, that’s how a ‘detainee carer’ learns to deal with criminals. It must be clear who is boss – guards can insult prisoners, but not vice versa, with reference to the ‘house rules’: ‘Who insults or physically touches personnel, will be reported to the police’.


Misery in the yard
While smoking in the small yard at the rooftop, I met two mothers of small children, who also were there because of fines. They suffered a lot, had a terrible time at the police station, because they were worried sick about their children, since they, the mothers, were not at home to take care of them.

One mother had two children, one of nine years old and a two months old baby. She had to be in jail for fifteen days. She had never been locked up before and was really desperate. Her baby was born by cesarean section, her wound had still not healed. The baby had undergone surgery for digestive problems, she had to breastfeed it. This had now rudely come to an end. Her breasts were hurting, and she worried about how the baby would drink now. She was allowed to call home, her mother had told her that the baby could not drink bottle milk and was throwing up.
Her other child was in shock because the police took away his mother with a lot of fuss, he now was afraid that he would never see his mother again.

The mother was very worried that her children would be taken away from her – you never know. She told me she was almost all of the time crying in the cell and could not sleep at night.
All this misery because of a traffic ticket she could not pay. Problematic pregnancy, childbirth, sick child – that costs money. A hastily arranged lawyer tried to get the fine converted into a community sentence, but that was not honored.

Traffic fines fall under the head of Wet Mulder (Mulder Law) – no criminal law, but administrative law. You will be taken hostage for a certain period, but after release you still have to pay that fine. So, as long as you can’t pay, you will be taken hostage again and again.


The other mother had a 300 euro fine, that she, like me, could ‘sit out’, as we say – could serve. She too had little children and was constantly sick, because she was in the beginning of a new pregnancy. She could not keep her food in and had to throw up from time to time. The yard was covered with ice, they had not allowed her to bring her shoes in the cell, so she was shivering in the yard, wearing socks and thin blue plastic bags at her feet.

She had already been imprisoned before. She said: “If I have to steal to give my children something to eat, I’ll do that! Only selling my body, I do not. But hey, once you’ve been to jail, you sink deeper and deeper into poverty. Those who have been in prison, keep coming back in prison.”

I stayed those days at the police station, the two women were brought to a prison.

Additional penalty
These women had a really tough time, with potentially serious consequences afterwards. And what was it all about? It was about small amounts of money, money that most people can easily pay. Pocket money for the rich. The rich, at least as criminal as the poor, can spare themselves a miserable time in a cell. They don’t have to consider whether they are going to steal or prostitute themselves. The rich don’t get disciplined, like what happens when you are locked up. For example by putting you for 6 hours in a holding cell – seemingly without reason. Or IS there a reason? Yes there is: it is to get a poor person like you to realize that you have nothing to expect, that you’ll pay for the fact that you do not have enough money to pay fines, that you will loose your freedom now and then. You will be dependent on the whims of the staff, you should try be nice to them, otherwise the answer to everything you ask for will be: “No”, or “Later” – which in practice amounts to the same.

To imprison people for the slightest thing is seen as ‘normal’. You do not even have to break the law at all. Just look at undocumented people, who are imprisoned without having done anything. Actually, they are held hostage by the State – administrative hostage, compare Mulder Law.

Political gain
The impact of incarceration on people, the effects of confinement, the reasons why people break laws – all that is no longer an issue.
Not one political party here in the Netherlands cares about that. Why? Because there is no political gain to be achieved. All parties, from right to left, align themselves with Fred Teeven, state secretary of the Ministry of Justice, AKA ‘The Crimefighter’: ‘tough on crime’ – that’s how you win votes. Imprison more people and longer, create minimum sentences, make more things punishable,, make parole difficult to get or abolish it all together, criminalize illegality … and this is but a random selection from the announced new measures.

More and more Dutch people are struggling to pay their bills. One out of six families has debts they cannot pay. More and more people are thrown out of their houses because they can’t pay the rent. Debt counseling is a process where you have to survive by 50 euro per week – three years.

Zero-hour contracts, obliged to work for free while you are on benefits, job loss … Could there possibly be a link to the fact that people can not make ends meet? Cannot pay their fines, be forced to violate the law? The politics denies any form of liability whatsoever. It’s your own fault, your own responsibility, is the Leitmotif.


The prisons of the future will be over crowded. Soon, two human beings in a cell of 10 square meters will be standard. The final bill will be paid by those who are in prison and their families.
The Right to Freedom only exists for people who own property. They must be protected against the dispossessed. Therefore, state repression and thus the institute prison is crucial for the present society. In these times where banks and big companies created “crisis”, it is demanded that your life is dedicated to making profits out of others.
Man does not count, only profit. Protest and rebellion are suppressed and answered with repression.

Who does not work shall not eat, shall not live; so laws will be violated, and prison is destiny. The security of the Netherlands must be guaranteed.

Was the Netherlands safer during the days in which these two women and me were locked up? Would it?


“Als mijn vrouw weg moet, dan is het ook voor mij: Adios Nederland”


Mei 2013: Een paar maanden geleden ontmoette ik Maria, een vrouw zonder papieren, en Wim, haar Nederlandse vriend. Ze vertelden me over hoe Maria en haar twee zoons gevangen hadden gezeten in detentiecentrum Rotterdam, over hoe ze waren gearresteerd en over de blunderende en intimiderende vreemdelingenpolitie.

Wim: “Maria en ik kennen elkaar al elf jaar. In 2007 moest ze met haar twee zoons Nederland verlaten. Ze kregen een inreisverbod van twee jaar. In 2009 kwamen ze opnieuw en besloten te blijven.


Wim: ”Maria werd zwanger. Ik erkende het kind, een meisje; het kreeg automatisch de Nederlandse nationaliteit. De advocaat zei dat Maria nu een verblijfsvergunning kon aanvragen op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM).

Een paar maanden na de geboorte gingen we naar de IND in Hoofddorp. We vroegen voor Maria een verblijfsvergunning aan. Die werd ter plekke afgewezen. We moesten met het hele gezin naar boven. Daar zat de vreemdelingenpolitie. Ze zeiden: “U heeft 24 uur om Nederland te verlaten.”

De advocaat vroeg een voorlopige voorziening (vovo) aan en maakte bezwaar tegen de beslissing. De vreemdelingenpolitie kwam intussen regelmatig aan de deur: “Jullie kunnen beter teruggaan, waarom zouden jullie een advocaat nemen, dat is zinloos en kost alleen maar geld.” Ze kwamen steeds met kortere tussenpozen, hun toon en houding werd steeds intimiderender. Ik zei telkens dat de vovo-beslissing nog in behandeling was, maar daar hadden ze geen oor voor; ze wilden alleen vliegtickets zien. Een advocaat hoefden we niet meer te bellen, zeiden ze, want de vreemdelingenpolitie ging het binnenkort wel overnemen.

En dat gebeurde.”


Maria: “We kregen een telefoontje van de politie: ik moest me vrijdag melden op het politiebureau. Mijn advocaat vroeg een spoedvovo aan.

Die vrijdag: een nachtmerrie. Het is ochtend, kwart over acht. Mijn jongste zoon was net naar school gegaan. We zijn dan nog met z’n vieren thuis: Wim, mijn oudste zoon, die net vakantie had en die dag naar een zeilkamp zou gaan, mijn dochtertje en ik. Ineens is ons huis omsingeld: vijf politiebusjes en politieauto’s voor het huis, en vijf achter het huis. Tien agenten komen naar binnen. Een, met een oortje in, zegt in zijn portofoon: “Het is rustig, er hoeft geen assistentie te komen.” Mijn oudste zoon en ik moeten mee. We krijgen geen tijd om spullen te pakken. Ik loop nog in ochtendjas, ik mag me aankleden, maar een vrouw van de politie loopt mee naar boven om te zorgen dat ik niet van het balkon af zal springen. Alsof ik dat zou doen.”

Wim: “Toen ze de deur uitgingen wilde Maria de baby nog even knuffelen. Die werd min of meer uit haar armen gerukt en aan mij gegeven. En weg waren ze. De politie had niet eens een officieel aanhoudingsbevel. “Dat maken we altijd pas op het bureau,” zeiden ze. Je weet dat dit niet juist is, maar op zo’n moment sta je machteloos, je kunt niets doen.

De hoofdagent zei tegen me: “Uw andere kind is nog op school. Als u hem niet vóór elf uur op het politiebureau hebt gebracht, dan halen wíj hem van school.”

Ik kon niet weg, want ik zat met een hevig huilende baby. Mijn broer heeft de jongste zoon van school gehaald en naar het politiebureau gebracht. We hebben inderhaast nog wat bagage bij elkaar gezocht en mijn broer heeft dat afgegeven op het bureau.”

Maria: “We zaten in een wachtcel. Ze maakten vingerafdrukken en foto’s. We voelden ons als criminelen behandeld. We kregen koffie en thee, maar niets te eten.


Om vier uur werden we naar het detentiecentrum in Rotterdam gebracht. Daar moest ik me uitkleden, visiteren heet dat; de jongens hoefden dat gelukkig niet. Onze kleding werd in zakken gedaan. We kwamen op de gezinsafdeling terecht. We hadden twee aan elkaar aansluitende kleine cellen. dc16_gezinsafdeling_celdeurenOp de gezinsafdeling mag je tot negen uur ‘s avonds rondlopen. Er waren heel veel kinderen, je had families met drie of vier kinderen. De kinderen kunnen overdag een beetje spelen, maar het is elke dag hetzelfde, hetzelfde, hetzelfde. De meeste kinderen huilen veel, ze zijn altijd moe. Families met volwassen kinderen worden uit elkaar gehaald, die kinderen worden dan op een andere afdeling geplaatst.”


Wim: “Precies een week nadat ze waren opgepakt was er een rechtszaak in Utrecht. Ik ging er naar toe, Maria was er ook, samen met de kinderen.

De vreemdelingenpolitie had geen officieel aanhoudingsbevel voor de kinderen gemaakt. Bovendien hadden ze de kinderen de keuze moeten laten of ze met hun moeder meewilden of niet. Er waren dus overduidelijk fouten gemaakt. Daarom besliste de rechter dat de kinderen onmiddellijk in vrijheid moesten worden gesteld. Ook kregen ze een schadevergoeding van zo’n 1300 euro toegekend. Ik kon ze gelijk mee naar huis nemen.”

Maria: “Ik vond het super dat ze vrij kwamen, want ze waren een beetje ziek geworden in de gevangenis. Ze konden niet slapen, ze wilden niet eten. Het is daar niet goed voor kinderen.


Maria werd overgeplaatst naar de vrouwenafdeling. busjedv&o

Daar is een ander regime: dan gaat de deur van de cel dicht om vier uur ‘s middags en blijft dicht tot acht uur, half negen de volgende ochtend. Ook word je tussen de middag van twaalf uur tot één uur opgesloten, om te eten. Ik zat in een cel alleen. ‘s Avond wilde ik geen tv kijken, ik deed niks anders dan lopen, de hele avond lopen. Het was heel moeilijk.

Er wordt best veel gehuild op de afdeling. Sommige vrouwen zitten er wel negen maanden, of een jaar. En als je dan geen familie, vrienden of bekenden hebt die je kunnen ondersteunen of eens op bezoek komen, dan is het heel, heel zwaar.

Er was een vrouw van zeventig jaar in een rolstoel, en een meisje dat zeven maanden zwanger was – ze zat er al twee maanden. Echt slecht behandeld werden we niet door het personeel. Maar je kunt ze niet vertrouwen. Soms doen ze vriendelijk, soms niet.

Er was weinig te doen: een beetje lopen, een beetje zitten, een beetje praten. Elke dag huilen. Eens per week konden we sporten, en je kon naar de kerkdienst. We vroegen een keertje of de radio harder mocht en toen gingen we dansen. Dat was wel leuk…”

Wim: “De baby was totaal van slag. Ze heeft nu last van verlatingsangst. Ze is moeilijker geworden, ze huilt meer en als mama weg is, is het helemaal mis. Elf maanden lang was mama alles en dan ineens is mama weg.”

Maria: De twee jongens hebben sinds 2007 angst voor politie en uniformen. Leraren zeggen dat ze daar in groepsgesprekken wel eens over praten. De oudste wil advocaat worden, vreemdelingenadvocaat.

Wim: De vreemdelingenpolitie zei tegen me toen Maria vastzat: “Meneer, maakt u zich geen illusies. Volgende week zijn ze het land uit. Sowieso.”


Na twee en een halve week was er een zitting over de vovo. De rechter was boos op de IND: “Waar is die arrestatie goed voor geweest? Mevrouw is geen gevaar voor de samenleving, ze heeft een vast adres, haar kinderen gaan naar school..” De IND kon ook geen vliegdatum overleggen. Maria werd vrijgelaten.

Nu wachten we – wat kun je anders doen dan wachten? Ze heeft nog steeds dat inreisverbod van twee jaar. Maar als dat niet herroepen wordt, als ze het land uit moet, dan ga ik mee. Een vrouw waar ik al elf jaar bij ben, waar ik altijd voor gezorgd heb, die laat ik niet alleen. Mijn kinderen hebben misschien niet het nieuwste van het nieuwste maar ze lopen er altijd netjes bij. Ze gaan naar school, ze doen heel goed hun best op school, ze genieten, het zijn leuke kinderen.

Als mijn vrouw hier twee jaar niet mag verblijven, dan ga ik ook weg. Dan heb ik het wel gehad hier. De IND zegt dat ik gemakkelijk contact met mijn dochter kan houden. “U kunt haar toch op de webcam zien?”

Maar het moment dat de politie mijn dochter uit de armen van mijn vrouw trok en haar aan mij gaf, dat zal ik nooit vergeten. Als mijn vrouw weg moet, dan is het ook voor mij: Adios Nederland.”

Detentiecentrum ‘Trauma’

Welkom vluchteling, in detentiecentrum ‘Trauma’.
Ons personeel staat klaar om u in Nederland een onvergetelijk verblijf aan te bieden. Wij zijn er trots op u te kunnen garanderen dat u als een herboren mens naar buiten komt.


Detentiecentrum Rotterdam

Onze detentiecentrumketen biedt luxe hotels op basis van volpension, gelegen in de bossen, in de directe omgeving van een luchthaven, of op een industrieterrein. U verblijft gedurende minimaal zeventien uur per dag in een tweepersoonskamer met één televisie. De resterende tijd brengt u door op zogeheten ‘afdelingen’; dagelijks wordt u tevens de gelegenheid geboden te genieten van frisse boslucht, kerosinedampen of uitlaatgassen.

Detentiecentrum Alphen aan den Rijn

Voor onbepaalde tijd bent u eens helemaal weg uit het dagelijks leven, weg van de warmte van man/vrouw/kinderen/familie/vrienden.  Ons sobere dagprogramma geeft u een zee van tijd om u te bezinnen op een nieuwe persoonlijke  toekomstvisie. De duur van uw verblijf heeft u in eigen hand.

Detentiecentrum Schiphol-West

Afbraak en opbouw
Wij hebben alle expertise in huis om uw huidige persoonlijkheid vakkundig af te breken en te vervangen door een maatschappelijk verbeterde versie. Dit zal plaatsvinden op humane wijze, volgens de algemeen geaccepteerde Nederlandse waarden en normen. Wij maken geen gebruik van martelmethodes die in uw land voorkomen – wij hebben geavanceerdere technieken ontwikkeld. U kunt ons overigens helpen deze technieken nog verder aan te scherpen.

Onze specialiteit is het spoelen van hersens.
Uw huidige geest sterft een langzame dood. Uw veerkracht neemt af. Uw probleemoplossend vermogen krimpt. U kunt alleen nog in onze begripskaders denken. Uw verleden is van geen betekenis meer.  Uw heden is uw verblijf in een onzer accomodaties. Gewenning treedt als vanzelf in.

Detentiecentrum “Kamp” Zeist

Wij dragen er zorg voor dat u afgestompt raakt voor uw eigen pijn en die van uw medebewoners. Dit doen wij door de tijd te laten stilstaan. Elke dag ziet er min of meer hetzelfde uit. Wij verwachten dat u uw mogelijke frustratie hierover niet uit. Vechtpartijen zullen streng worden bestraft – wij zien ons dan genoodzaakt u een eenpersoonskamer aan te bieden zonder faciliteiten. Wij leveren in dat geval zelfs speciale kleding.
U mag daarentegen in onze accomodaties huilen naar hartelust.
Wij helpen u graag uw persoonlijke depressie te ontwikkelen.

Vrijwel altijd treden bij bewoners lichamelijke ongemakken op in de vorm van bijvoorbeeld hoofdpijn, buikpijn, slapeloosheid, allergieën en angstaanvallen. Wij hebben voor dergelijke klachten uitstekende medische diensten in onze centra geïnstalleerd, die al uw symptomen zullen diagnosticeren als ‘stress’. Uw verschijnselen zullen u uw verdere leven blijven vergezellen.

U zult niet in staat zijn communicatie met ons personeel goed in te schatten (is die glimlach echt? hoe moet ik een bepaalde opmerking duiden?); men kan onze cultuur en (lichaams)taal immers nooit helemaal doorgronden als men niet geboren en getogen is in ons land. U zult zich dus geregeld afvragen wie uw vriend is en wie uw vijand. Dat maakt het verblijf bij ons tot een uitdagende ervaring.
U leert permanent wantrouwen opbouwen.

Wij hebben ons personeel getraind zich voor te doen als vriend; het is aan u of ze die rol ook blijven vervullen. Wij verzoeken u de namen van medebewoners die kwaad spreken over personeelsleden aan ons door te geven, zodat wij passende maatregelen kunnen nemen. U moet dit niet beschouwen als klikgedrag, integendeel, dit bevordert de rust, orde en veiligheid in onze accomodaties. Ons personeel zal u het goede voorbeeld geven – alles wat hen ter ore komt dat in ons belang is, melden zij ons onverwijld.

Wij geven node toe dat het ons vaak niet lukt om bewoners een enkele reis naar huis te kunnen aanbieden. Daarom kunt u, vluchteling, tot in het oneindige in aanmerking komen voor herhaald logies in een onzer accomodaties. De poorten van onze detentiecentra ‘Trauma’ staan  altijd open om u op te sluiten.

Ombudsman: in vreemdelingenbewaring ben je slechter af dan in de gevangenis

De Nationale Ombudsman bracht op 7 augustus 2012 zijn rapport uit over de situatie in “vreemdelingenbewaring”. Aanleiding hiervoor was de grote staking van gevangenen in detentiecentrum Rotterdam in 2011.

Het zóveelste kritische rapport over dit onderwerp. Met de zóveelste kritische aanbevelingen. Voor de zóveelste keer werd inbreuk op mensenrechten aan de kaak gesteld.

Kritiek van Amnesty Nederland, kritiek van het CPT (Europees Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing), kritiek van kerkelijke instanties, kritiek vanuit de wetenschap.

Al die onderzoeken, al dat werk dat erin gestopt is! Al dat praat-praat-praat met gevangenen en personeel. Al dat nadenken: wat zullen we melden, hoe zullen we het verwoorden, welke conclusies zullen we trekken, wat is haalbaar….

Eigen verantwoordelijkheid

Het blijkt tot nu toe allemaal vergeefse moeite. Hoe groot is de kans dat de overheid de aanbevelingen overneemt? Of anders gezegd: hoe groot is de kans dat de overheid de conclusies van het Ombudsman-rapport terzijde schuift of bagatelliseert? Het resultaat van het rapport was helaas voorspelbaar: de minister legde alle kritiek voor de zóveelste maal naast zich neer, want het is de schuld van de vluchteling zelf dat-ie vastzit – wie meewerkt aan uitzetting kan zichzelf bevrijden. Eigen verantwoordelijkheid, u weet wel. Niet die van de minister.

De ombudsman is niet tegen “vreemdelingenbewaring” op zich, want “Mensen in hun vrijheid beperken met het oog op een geslaagde uitzetting vormt op zich een legitiem doel voor de overheid”. Dit ingenomen standpunt geldt overigens voor al dit soort rapporten.

En hiermee is het zwakke punt van de rapporten blootgelegd: als uitzetting politiek doel is, is opsluiting noodzaak – anders lopen mensen weg en kun je ze niet op het vliegtuig zetten. Bovendien is het wenselijk dat mensen ‘vrijwillig’ in dat vliegtuig stappen, en hoe krijg je ze zover? Door de opsluiting zo geestdodend mogelijk te maken, zodat ze misschien psychisch afknappen en overstag gaan.

nieuwe gevangenen voor detentiecentrum Rotterdam

Slechter af

De Ombudsman constateert dat mensen in “vreemdelingenbewaring” slechter af zijn dan mensen die strafrechtelijk vastzitten. Zo ben je in een detentiecentrum verplicht vanaf dag 1 je cel te delen met iemand anders – dus heb je geen privacy. Arbeid en scholing is niet mogelijk, er is een minimaal aanbod aan activiteiten, speciaal verlof wordt maar zelden verleend, er is geen avondprogramma (behalve voor gezinnen).

Veel gevangenen geraken in een depressie. Voeg hierbij de angst voor de toekomst, de onzekerheid over de detentieduur, het feit dat mensen vaak meerdere malen in “vreemdelingenbewaring” belanden, de intimiderende benadering van de Dienst Terugkeer en Vertrek, en je hebt het recept voor veel spanning op de afdeling, waardoor mensen regelmatig in de iso belanden.

De Ombudsman wil dat mensen alleen als uiterste middel in “vreemdelingenbewaring” gezet worden – en dus niet standaard, zoals dat nu gebeurt. Bovendien zou opsluiting dan met zo min mogelijk beperkingen en met zinvolle activiteiten moeten gebeuren. Er mag geen sprake zijn van “strafelementen”, aldus het rapport. Dat laatste is tegenstrijdig, want “vreemdelingenbewaring” wordt door gevangenen wel degelijk erváren als een straf, al heet het dan officieel “administratieve detentie”. Detentie is detentie, opsluiting is opsluiting, hoe je het ook wendt of keert.


Mooie woorden

De onderzoekende medewerkers van Bureau Ombudsman hebben ook met de directies van de detentiecentra gesproken, die hen meldden dat er al zóveel is verbeterd aan de uitvoering van “vreemdelingendetentie”. Er is nu internet, er zijn extra activiteiten… En het wordt allemaal nóg beter!

Maar is dat wel zo?

Ik heb zelf de afgelopen week navraag gedaan bij een aantal gevangenen die pas uit “vreemdelingenbewaring” de straat op gezet zijn, nadat ze zes maanden of langer waren vastgehouden, en hen de bevindingen van het rapport voorgelegd.

Hun reacties:

“Internet kon je alleen gebruiken met een inlogcode, en die heb ik in die zes maanden dat ik vastzat nooit gekregen, terwijl ik er wel steeds om vroeg. Bovendien blijkt dat bijna alle sites geblokkeerd zijn.”

“Fitness was eerst drie keer per week, dat werd ineens teruggebracht naar nog maar één keer in de week.”

“Extra activiteiten? In Kamp Zeist is een paar keer een Turkse pizza geleverd, en in een ander detentiecentrum is een keer een film vertoond. Meer niet.”

“Eerst moesten we om vijf uur achter de deur, maar dat werd al snel om half vijf. De deuren gingen om kwart over acht ‘s van het slot, en tussen de middag werden we ook nog een uur in de cel ingesloten, om te eten We konden dus nog maar zeven uur en een kwartier van onze cel af, soms moesten we zelfs eerder dan half vijf de cel in, want dan gingen de bewakers sporten.”

“Als je geen boodschappen kunt bestellen – en de prijzen liggen fors hoger dan bij Albert Heijn – heb je gewoon honger. Je krijgt maar 10 euro per week, daarvan kun je net een telefoonkaart en een pakje shag kopen en dan is het geld op. Dus je moet kiezen: of het contact met de buitenwereld verbreken, of stoppen met roken.  Het bekertje yoghurt voor toe krijg je in detentiecentrum Rotterdam trouwens nog maar drie keer per week. Ook het broodbeleg is heel minimaal. In Kamp Zeist kregen we een maar half brood per twee dagen.”

Het lijkt dus eerder soberder dan minder sober te worden in “vreemdelingenbewaring”. Mooie beloften ten spijt. Dat zijn praatjes voor de vaak.

Ik wens alle gevangenen moed en sterkte!


In memoriam meneer Azad

meneer_azad (172k image)

Het is inmiddels al een half jaar geleden dat we meneer Azad begraven hebben. Ik was steeds van plan iets over hem te schrijven, maar ik schoof het telkens op de lange baan. Toch denk ik nog vrijwel dagelijks aan hem. Daarom dit stukje, opdat hij niet vergeten wordt, en als een voorbeeld hoe Nederland mensen zonder verblijfsvergunning verplettert.

Zeventig jaar werd hij, meneer Azad uit Iran. Toen hij in detentiecentrum Rotterdam gevangen zat, werd er een gezwel bij hem geconstateerd. Het bleek kanker in het laatste stadium. Niets meer aan te doen. Hij overleed een paar weken later in een hospitium.

Read more

Dwangarbeiden voor Max Havelaar

max_havelaar_certified-cotton (28k image)

In de gevangenis verplicht textiel naaien voor Max Havelaar.
Tegen een schandelijk laag loon.

Laatst moest ik twaalf dagen de gevangenis van Breda in vanwege onbetaalde boetes. In de gevangenis is ‘arbeid’ verplicht. Doe je het niet, zit je 23 uur per dag in je cel en lucht je 1 uur in je eentje.
Tijdens de intake word je niets verteld over die ‘arbeid’, maar ineens hangt er een blauw geplastificeerd kaartje met het woord ‘arbeid’ aan het spijkertje naast je celdeur….
Ik besloot te gaan werken, aangezien ik graag wilde zien hoe het daar aan toe gaat.

Textiel is ons ding
‘Arbeid’ is voor vrouwen in principe ‘textiel’: achter de naaimachine dingen in elkaar stikken. Gedurende de tijd die ik daar doorbracht: waszakken, slopen en schorten.
Heb je gegronde redenen om niet te naaien, moet je aan de ‘productielijn’. Dingetjes in dingetjes stoppen, doosjes vouwen: geestdodend werk dat normaal gesproken geautomatiseerd is, ware het niet dat gebruik van dwangarbeiders voor bedrijven goedkoper uitpakt.
Het ‘loon’: 76 cent per uur. Vier uur per dag, vijf dagen in de week.
arbeid (42k image)

Slopen van Max Havelaar
Als je voor het eerst op het werk komt, moet je op een formulier invullen wat je werkervaring is. Niet dat ze dat lezen, ze scannen het waarschijnlijk allleen op ervaring met de naaimachine. Ik moet reeds genaaide slopen controleren en loshangende draadjes wegknippen. Verbijsterd zie ik het label: Read more

Boetes uitzitten in de cel

politiebureaucel (15k image)

De armen worden zwaarder gestraft dan de rijken: een voorbeeld uit de praktijk.

Onlangs moest ik drie dagen de cel in vanwege een onbetaalde boete van 150 euro.

Rechters delen boetes uit omdat, zeggen ze, dat de lichtst mogelijke straf is. Een taakstraf wordt als zwaarder gezien, en een celstraf – “Daar gaan wij pas in laatste instantie toe over.”

Een celstraf: pas in laatste instantie? Nou… dat hangt van je inkomen af. Er zijn namelijk mensen, die hun boetes niet kúnnen betalen. Echt waar? Echt waar. En wie zijn portemonnee niet kan trekken, die draait de cel in.

Het volgende scenario kan zich dan afspelen:
Rond etenstijd staat ineens de politie op indringende wijze aan je deur te bellen. Ze overvallen je met de woorden: “Betalen of u gaat nu met ons mee!”
Je krijgt een paar minuten de tijd om iemand te regelen die op je kinderen en de huisdieren wil passen, en om afspraken af te bellen. Je draait het gas uit, je pakt schoon ondergoed en binnen de kortste keren word je als A.T. (arrestant) ingeboekt op het politiebureau.

Read more

Mars van respect

Van de kleine gevangenis naar de grote gevangenis en weer terug

We wonen allemaal in één ‘grote gevangenis’. We weten ons aan alle kanten beknot en gecontroleerd. Vrijheid is ver te zoeken. De mens is alleen nog wat waard als arbeidskracht, als bijdrage aan grotere winst voor de bedrijven. Terwijl de verzorgingsstaat aan de ene kant in sneltreinvaart wordt geprivatiseerd, groeit het door de staat betaalde repressieapparaat aan de andere kant minstens even hard.


“Ik ben van de kleine gevangenis naar de grote gevangenis gegaan, ik mag nog steeds niks!” roept Amber gefrustreerd tegen me. Amber is zonder papieren in Nederland en heeft meer dan een jaar achtereen in verschillende detentiecentra gezeten. De uitwerking daarvan achtervolgt haar nog dagelijks. Ze kwam er geestelijk gebroken uit. Amber is nog steeds ‘illegaal’, ze mag niet werken – ze probeert onzichtbaar te zijn voor de controlestaat.
Ze heeft voor de vijfde keer een verblijfsvergunning aangevraagd. Kost trouwens 1250 euro tegenwoordig. Maar zelfs als ze deze keer die verblijfsvergunning wel krijgt, blijft ze in ‘de grote gevangenis’.

Read more